Հունիսի 20-ին կայացավ «Ապատեղեկատվության հոսքերի մոնիթորինգ» ծրագրի մասնակիցների և կազմակերպիչների առաջին հանդիպումը։ Հանդիպմանը ներկա էին ծրագրի մասնակից լրագրողներ, հետազոտողներ, ակտիվիստներ և լրագրության ոլորտում իրենց առաջին քայլերն անող երիտասարդ մասնագետներ։
Ծրագրի նկատմամբ հետաքրքրությունը մեծ էր. ստացված շուրջ հիսուն հայտերից ընտրվել էին տասնհինգ մասնակիցներ, որոնք ներկայացնում են տարբեր մասնագիտական և ակադեմիական շրջանակներ։
Առաջին հանդիպման հիմնական նպատակն էր ոչ միայն ներկայացնել ծրագրի առաջիկա փուլերը, այլև ստեղծել բաց և մասնագիտական քննարկման հարթակ, որտեղ մասնակիցները կարող էին կիսվել իրենց փորձով, մտահոգություններով և դիտարկումներով։
Հանդիպման ընթացքում քննարկվեցին բազմաթիվ կարևոր թեմաներ։ Մասնակիցները փորձեցին պատասխանել մի շարք առանցքային հարցերի՝ որտե՞ղ են մարդիկ այսօր ստանում տեղեկությունները, ինչպե՞ս են փոխվել տեղեկատվության սպառման սովորությունները, ո՞ր հարթակներն են առավել ազդեցիկ դարձել և ինչպե՞ս են դրանք ազդում հասարակական կարծիքի ձևավորման վրա։
Առանձնահատուկ ուշադրություն դարձվեց լրագրողների առջև ծառացած մարտահրավերներին։ Քննարկվեց, թե որքան արագ են փոխվում տեղեկատվական միջավայրը և աշխատանքի պայմանները, ինչպիսի ճնշումների և ռիսկերի են բախվում լրագրողները, ինչպես նաև այն, թե արդյոք ժամանակակից մեդիա միջավայրում լրագրողները դարձել են ավելի խոցելի, քան երբևէ։ Մասնակիցները ներկայացրեցին իրենց մասնագիտական փորձը՝ անդրադառնալով թե՛ տեղեկատվության ստուգման դժվարություններին, թե՛ կեղծ և մանիպուլյատիվ բովանդակության արագ տարածման հետևանքներին։
Հանդիպման կարևոր թեմաներից մեկը ապատեղեկատվության տարբեր տեսակներն էին։ Քննարկվեցին կեղծ տեղեկությունների, մանիպուլյատիվ բովանդակության, կազմակերպված տեղեկատվական արշավների և ազդեցության գործողությունների առանձնահատկությունները։ Մասնակիցները ծանոթացան նաև ապատեղեկատվության հոսքերի մոնիթորինգի հիմնական սկզբունքներին, մեթոդներին և գործիքներին, որոնք հետագայում կիրառվելու են ծրագրի շրջանակում։
Առանձին անդրադարձ կատարվեց փաստերի ստուգման (Fact-checking) գործընթացին և բաց աղբյուրների հետազոտության (OSINT) հնարավորություններին։ Քննարկվեցին տեղեկությունների վավերացման մեթոդները, թվային հետքերի ուսումնասիրությունը, աղբյուրների գնահատման չափանիշները և այն գործիքները, որոնք այսօր լայնորեն կիրառվում են հետազոտական լրագրության մեջ։
Քննարկման ընթացքում մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց նաև արհեստական բանականության (AI) թեման։ Մասնակիցները խոսեցին այն մասին, թե ինչպես է AI-ն փոխում տեղեկատվական միջավայրը՝ միաժամանակ ստեղծելով նոր հնարավորություններ և նոր ռիսկեր։ Անդրադարձ կատարվեց արհեստական բանականության միջոցով ստեղծվող բովանդակությանը, խորը կեղծիքներին (deepfakes), ավտոմատացված քարոզչական գործիքներին և դրանց ազդեցությանը հանրային քննարկումների վրա։
Հանդիպման ընթացքում քննարկվեցին նաև Հայաստանի տեղեկատվական անվտանգության հետ կապված մարտահրավերները։ Մասնակիցները խոսեցին հիբրիդային պատերազմների, տեղեկատվական ազդեցության գործողությունների և տարածաշրջանային զարգացումների մասին՝ փորձելով հասկանալ, թե ինչպիսի նոր սպառնալիքներ են առաջանում արագ փոփոխվող աշխարհում և ինչ դեր կարող են ունենալ լրագրողները, հետազոտողները և քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները դրանց դիմակայելու գործում։
Առաջին հանդիպումը ցույց տվեց, որ թեմայի շուրջ հետաքրքրված և մասնագիտական համայնքի ձևավորման մեծ ներուժ կա։ Մասնակիցների ակտիվ ներգրավվածությունը, բազմազան փորձառությունները և բաց քննարկումները կարևոր հիմք ստեղծեցին ծրագրի հետագա փուլերի համար։
Առաջիկա ամիսներին ծրագրի մասնակիցները կշարունակեն իրենց աշխատանքը՝ խորացնելով գիտելիքները ապատեղեկատվության մոնիթորինգի, փաստերի ստուգման, բաց աղբյուրների հետազոտության և տեղեկատվական անվտանգության ոլորտներում։ Ծրագիրը նպատակ ունի ոչ միայն զարգացնել մասնակիցների մասնագիտական հմտությունները, այլև նպաստել Հայաստանում ապատեղեկատվության դեմ պայքարի և տեղ Հանդիպման կարևոր արդյունքներից մեկն այն էր, որ այս առաջին հավաքով սկսեց ձևավորվել նաև ծրագրի ստեղծագործական և համագործակցային լրագրողական համայնքը։ Տարբեր փորձառություններ, մասնագիտական հետաքրքրություններ և հմտություններ ունեցող մասնակիցները հնարավորություն ստացան ճանաչելու միմյանց, քննարկելու ընդհանուր խնդիրները և նախանշելու ապագա համագործակցության ուղղությունները։
Առաջիկա ամիսներին այս համայնքը ոչ միայն կմասնակցի ծրագրի ուսումնական և հետազոտական գործունեությանը, այլև կդառնա ապատեղեկատվության դեմ պայքարի ակտիվ հարթակ։ Համայնքի անդամները համատեղ կիրականացնեն մոնիթորինգ, կկիսվեն փորձով և գործիքներով, կզարգացնեն փաստերի ստուգման և բաց աղբյուրների հետազոտության հմտությունները՝ նպաստելով ավելի դիմակայուն և տեղեկացված հանրային միջավայրի ձևավորմանը Հայաստանում։
Ծրագիրը նպատակ ունի ստեղծել մասնագետների կայուն ցանց, որը կշարունակի համագործակցել նաև ծրագրի ավարտից հետո՝ համատեղ ուժերով արձագանքելով տեղեկատվական սպառնալիքներին, խթանելով որակյալ լրագրությունը և նպաստելով հանրության մեդիագրագիտության բարձրացմանը տեկատվական դիմակայունության ամրապնդման գործընթացին։
Հանդիպման կարևոր արդյունքներից մեկն այն էր, որ այս առաջին հավաքով սկսեց ձևավորվել նաև ծրագրի ստեղծագործական և համագործակցային լրագրողական համայնքը։ Տարբեր փորձառություններ, մասնագիտական հետաքրքրություններ և հմտություններ ունեցող մասնակիցները հնարավորություն ստացան ճանաչելու միմյանց, քննարկելու ընդհանուր խնդիրները և նախանշելու ապագա համագործակցության ուղղությունները։
Առաջիկա ամիսներին այս համայնքը ոչ միայն կմասնակցի ծրագրի ուսումնական և հետազոտական գործունեությանը, այլև կդառնա ապատեղեկատվության դեմ պայքարի ակտիվ հարթակ։ Համայնքի անդամները համատեղ կիրականացնեն մոնիթորինգ, կկիսվեն փորձով և գործիքներով, կզարգացնեն փաստերի ստուգման և բաց աղբյուրների հետազոտության հմտությունները՝ նպաստելով ավելի դիմակայուն և տեղեկացված հանրային միջավայրի ձևավորմանը Հայաստանում։
Ծրագիրը նպատակ ունի ստեղծել մասնագետների կայուն ցանց, որը կշարունակի համագործակցել նաև ծրագրի ավարտից հետո՝ համատեղ ուժերով արձագանքելով տեղեկատվական սպառնալիքներին, խթանելով որակյալ լրագրությունը և նպաստելով հանրության մեդիագրագիտության բարձրացմանը։
Անի Սուքիասյան ISHR Հայաստան
Նյութը պատրաստվել է <<Ապատեղեկատվական հոսքերի մոնիթորինգ>> ծրագրի շրջանակներում
Ծրագիրը ֆինանսավորվում է Գերմանիայի Արտաքին գործերի նախարարության կողմից
