Սոցիալական ցանցերում վերջին օրերին տարածվում է հրապարակում, ըստ որի՝
կառավարությունը պատրաստվում է 63 տարեկանից բարձր քաղաքացիներին
տրամադրել մինչև 2 մլն դրամ աջակցություն։ Հրապարակմանը կցված է վարչապետ
Նիկոլ Փաշինյանի լուսանկարը, տարեց մարդու ձեռնափայտի և հայկական դրամի
պատկերներ, իսկ օգտատերերին առաջարկվում է մանրամասների համար անցնել՝
arm.domru-info.ru/?p=8070 հղումով։
Առաջին հայացքից հրապարակումը հիմնված է իրական տեղեկատվության վրա։
Սակայն փաստաթղթի բովանդակության ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ այն
ներկայացվում է առանց մի շարք կարևոր մանրամասների, ինչի հետևանքով
ընթերցողի մոտ կարող է սխալ տպավորություն ստեղծվել։
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը 2026 թվականի մայիսին e-draft.am հարթակում
հանրային քննարկման է ներկայացրել «63 և բարձր տարիքի քաղաքացիների
տնտեսական ներուժի իրացման և բիզնես նախաձեռնությունների աջակցության
ծրագիրը»։ Ծրագրի շահառուները 63-ից մինչև 72 տարեկան ՀՀ քաղաքացիներն են,
որոնք արդեն զբաղվում են տնտեսական գործունեությամբ կամ ցանկանում են սկսել,
վերագործարկել, ընդլայնել կամ շարունակել ձեռնարկատիրական գործունեություն։
Այսինքն՝ հրապարակման մեջ նշված մինչև 2 մլն դրամ աջակցության մասին
տեղեկությունն ամբողջությամբ հորինված չէ։ Պաշտոնական նախագծում իսկապես
նախատեսվում է մեկ շահառուի համար մինչև 2 մլն դրամ աջակցություն։ Սակայն
այստեղ կա կարևոր տարբերություն․ այդ գումարը նախատեսված չէ 63 տարեկանից
բարձր յուրաքանչյուր քաղաքացու համար՝ որպես սոցիալական վճար կամ պարզապես
տարիքով պայմանավորված դրամական աջակցություն։
Աջակցություն ստանալու համար քաղաքացին պետք է ունենա բիզնես գաղափար և
ներկայացնի համապատասխան հայտ։ Գաղափարները գնահատվելու են միավորային
համակարգով՝ հաշվի առնելով դրանց իրագործելիությունը, դիմողի փորձն ու
հմտությունները, տնտեսական գործունեության կայունության և եկամտաբերության
ներուժը, պահանջվող գումարի հիմնավորվածությունը և համայնքի տնտեսական
զարգացման վրա հնարավոր ազդեցությունը։ Դրական գնահատման համար
անհրաժեշտ է հավաքել առնվազն 60 միավոր։
Հետևաբար «63 տարեկանից բարձր բոլոր քաղաքացիներին պետությունը 2 մլն դրամ է
տալու» ձևակերպումը ճիշտ չէ։ Խոսքը նպատակային տնտեսական աջակցության
մասին է, որը տրամադրվելու է համապատասխան պայմաններին բավարարող և
գնահատման փուլը հաղթահարած շահառուներին։
Կարևոր է նաև չշփոթել ծրագրում նշված 2 մլն և 2 մլրդ դրամ գումարները։ Մինչև 2 մլն
դրամը մեկ շահառուի համար նախատեսվող առավելագույն աջակցությունն է, մինչդեռ
2026 թվականին ծրագրի իրականացման համար նախատեսվող ֆինանսավորման
առավելագույն սահմանը 2 մլրդ դրամ է։
Ծրագրի հիմնավորման մեջ նշվում է նաև, որ հնարավոր շահառուների հաշվարկային
թիվը մոտ 1,719 է։ Միաժամանակ փաստաթղթում առանձին հաշվարկներ են
ներկայացված ծրագրի ամբողջական հնարավոր ֆինանսական ազդեցության
վերաբերյալ, սակայն 2026 թվականի ֆինանսավորումը սահմանափակվում է 2 մլրդ
դրամով։
Ծրագրի բովանդակությունը ևս կարևոր է հասկանալու համար։ Աջակցությունը
նախատեսված է բիզնես գաղափարի իրականացման համար և չի հանդիսանում
ազատ օգտագործման սոցիալական վճար։ Նախագծով սահմանվում են նաև այն
ծախսերը, որոնց համար գումարը չի կարող օգտագործվել։ Մասնավորապես՝
նախատեսվում է սահմանափակում աշխատավարձերի, անշարժ գույքի կամ
անձնական տրանսպորտային միջոցի ձեռքբերման, վարկերի, տույժերի ու
տուգանքների մարման և անձնական սպառման այլ ծախսերի նկատմամբ։Այս
հանգամանքը ևս ցույց է տալիս, որ խոսքը կենսաթոշակին փոխարինող վճարի մասին
չէ։
Հրապարակման ամենամոլորեցնող հնարավոր մեկնաբանություններից մեկն այն է, թե
կառավարությունը 63 տարեկանից բարձր քաղաքացիներին պատրաստվում է զրկել
կենսաթոշակից կամ կենսաթոշակի փոխարեն առաջարկել 2 մլն դրամ։ Սակայն
ուսումնասիրված պաշտոնական նախագծում նման դրույթ չկա։Փաստաթուղթը
վերաբերում է տարեց քաղաքացիների տնտեսական ակտիվության խթանմանը՝ նրանց
փորձն ու մասնագիտական կարողությունները տնտեսական գործունեության մեջ
օգտագործելու նպատակով։ Այն չի սահմանում, որ 63 տարեկանից քաղաքացին
զրկվում է կենսաթոշակից, պարտավոր է աշխատել կամ պարտավոր է բիզնես սկսել։
Ծրագրի իրականացման և գումարի օգտագործման վերահսկողության վերաբերյալ
նույնպես կան նախատեսված մեխանիզմներ։ Լիազոր մարմինը ՀՀ էկոնոմիկայի
նախարարությունն է, իսկ դիմումների գնահատումը պետք է իրականացվի
նախարարության ղեկավարի հրամանով ձևավորված գնահատող հանձնաժողովի
միջոցով։ Նախատեսվում են նաև շահերի բախման բացառման մեխանիզմներ և
ծրագրի մշտադիտարկում՝ աջակցությունը նպատակային օգտագործելու և դրա
սոցիալ-տնտեսական ազդեցությունը գնահատելու համար։
Մեծ ուշադրություն է գրավում հրապարակման մեջ օգտագործված կայքը։ ի՞նչ կայք է
arm.domru-info.ru-ն.
հղման ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ այն Հայաստանի պետական մարմնի
կամ որևէ պաշտոնական հայկական կառույցի կայք չէ։
Հղման հիմնական դոմեյնը՝ domru-info.ru, օգտագործում է ռուսական .ru դոմեյնային
գոտին։ Որոնման հասանելի տվյալներում այն նախկինում ներկայացվել է որպես
Dom.ru ինտերնետ-պրովայդերի մասին տեղեկատվական կայք՝ ինտերնետի,
հեռուստատեսության, սակագների և տեխնիկական հարցերի վերաբերյալ։ Այլ կայքերի
հրապարակումներում նույնպես domru-info.ru-ի հոդվածները տարիներ առաջ
օգտագործվել են որպես Dom.ru ծառայությունների մասին տեղեկության աղբյուր։
Հատկանշական է, որ դոմեյնի ներկայիս բովանդակությունն արդեն չի
համապատասխանում այդ նկարագրությանը։ Կայքի հասանելի տարբերակը
ներկայանում է որպես «Articles fiables» («Վստահելի հոդվածներ») և հրապարակում է
հիմնականում ֆրանսերեն ժամանցային ու շոու-բիզնեսային նյութեր։ Այսինքն՝ կայքի
ներկայիս թեմատիկ ուղղությունը որևէ ակնհայտ կապ չունի Հայաստանի
սոցիալական կամ պետական քաղաքականության հետ։

Հղման մեջ օգտագործված arm. ենթադոմեյնը նույնպես ինքնին չի նշանակում, որ
կայքը հայկական է կամ Հայաստանի հետ որևէ պաշտոնական կապ ունի։
Ենթադոմեյնի անվանումը կարող է ցանկացած կայքի սեփականատեր ստեղծել և որևէ պետական կամ աշխարհագրական կարգավիճակ չի հաստատում։
Ավելին, որոնման ընթացքում չհաջողվեց գտնել հրապարակային և վստահելի տվյալ,
որը կպարզեր, թե ով է ներկայումս կառավարում կամ տնօրինում arm.domru-info.ru
ենթադոմեյնը։ Հին հրապարակումներում domru-info.ru-ի հետ կապված հեղինակային
անուններից մեկը Максим Уваров-ն է, սակայն այդ տվյալը բավարար չէ նրան տվյալ
հայկական ենթադոմեյնի կամ սոցիալական ցանցում տարածված նյութի հեղինակ
համարելու համար։
Այսպիսով, տարածվող հրապարակման հիմքում իրական կառավարության նախագիծ
կա, սակայն այն ներկայացվում է էական պայմանների բացակայությամբ։ Իրական է
այն փաստը, որ 63–72 տարեկան քաղաքացիների տնտեսական և բիզնես
նախաձեռնություններին աջակցելու ծրագիր է մշակվել, և մեկ շահառուի համար
նախատեսվում է մինչև 2 մլն դրամ աջակցություն։
Սակայն ճիշտ չէ այդ տեղեկությունը ներկայացնել այնպես, կարծես պետությունը 63
տարեկանից բարձր յուրաքանչյուր քաղաքացու պարզապես 2 մլն դրամ է
տրամադրելու։ Առավել ևս՝ ուսումնասիրված պաշտոնական փաստաթղթում որևէ
դրույթ չկա կենսաթոշակը վերացնելու, կենսաթոշակային տարիքը փոխելու կամ 63
տարեկանից քաղաքացիներին բիզնեսով զբաղվելու պարտավորություն սահմանելու
մասին։
Հրապարակումը հիմնված է իրական փաստի վրա, սակայն իրական ծրագիրը
ներկայացնում է չափազանց ընդհանրացված ձևով՝ դուրս թողնելով շահառուների
շրջանակը, դիմելու և գնահատման պայմանները, աջակցության նպատակային
բնույթը և այն հանգամանքը, որ 2 մլն դրամը յուրաքանչյուր 63+ քաղաքացու
ավտոմատ վճարվող գումար չէ։

Լրագրող՝ Սարգիս Ասատրյան